Beschrijving
Utagawa Kuniyoshi – Hoofdstuk Zevenentwintig “Kagaribi” – Yamato Takeru en het Gras-Snijdende Zwaard – Originele Ukiyo-e
Een originele Japanse nishiki-e kleurenhoutdruk van Utagawa Kuniyoshi (1797–1861), afkomstig uit de beroemde serie Wakan Nazorae Genji (和漢准源氏, “Japanse en Chinese vergelijkingen voor de hoofdstukken van Genji”), uitgegeven door Ise-Yoshi in 1855–1856.
Deze prent correspondeert met hoofdstuk zevenentwintig van Het verhaal van Genji, “Kagaribi” (篝火, “Vuurkorven”). In plaats van Murasaki Shikibu’s roman letterlijk te illustreren, creëert Kuniyoshi een mitate — een verbeeldende literaire en visuele vergelijking — waarin de associatie van het hoofdstuk met vuur wordt verbonden met een van de beroemdste legendes rond de oude prins Yamato Takeru no Mikoto (日本武尊).
De scène toont Yamato Takeru, gevangen in een veld met brandend gras, terwijl hij het heilige zwaard gebruikt dat later bekend werd als Kusanagi-no-Tsurugi, het “Gras-Snijdende Zwaard”, om zich door het vuur heen een weg te banen en aan de val van zijn vijanden te ontsnappen.
Kuniyoshi verandert de legendarische episode in een krachtige musha-e-compositie vol beweging: de prins beweegt met getrokken zwaard door het hoge gras terwijl brede vlammen door het landschap trekken en zijn vijanden beneden terugdeinzen.
De ukiyo-e wordt individueel ingelijst geleverd en is klaar om op te hangen.
Hoofdstuk Zevenentwintig – Kagaribi
Kagaribi (篝火), hier vertaald als “Vuurkorven”, is het zevenentwintigste hoofdstuk van Het verhaal van Genji.
Een kagaribi is een open vuur of vuurkorf voor verlichting, waaronder de vuren die traditioneel worden gebruikt bij nachtelijke aalscholvervisserij.
Kuniyoshi gebruikt deze associatie met vuur en vlammen als de poëtische verbinding voor zijn mitate. In plaats van de gebeurtenissen uit het Genji-hoofdstuk rechtstreeks weer te geven, koppelt hij de titel aan de dramatische legende van Yamato Takeru die uit een brandend veld ontsnapt.
Het resultaat is een verfijnde visuele vergelijking waarin een literaire verwijzing uit de elegante wereld van Genji het uitgangspunt wordt voor een oude heldenlegende.
Wakan Nazorae Genji
De prent behoort tot Kuniyoshi’s belangrijke serie Wakan Nazorae Genji (和漢准源氏), doorgaans vertaald als “Japanse en Chinese vergelijkingen voor de hoofdstukken van Genji”.
De serie gebruikt de hoofdstukken van Het verhaal van Genji als literair raamwerk en introduceert scènes uit de Japanse en Chinese geschiedenis, legende en klassieke literatuur.
In plaats van directe illustraties van Murasaki Shikibu’s roman te maken, construeert Kuniyoshi visuele en literaire associaties tussen de hoofdstuktitels en beroemde krijgers, legendarische helden en bekende verhalen.
Deze prent is gecatalogiseerd als Robinson S88.27.
Yamato Takeru no Mikoto
Yamato Takeru no Mikoto (日本武尊) is een van de grote heldenfiguren uit de legendarische vroege geschiedenis van Japan.
Hij verschijnt zowel in de Kojiki als de Nihon Shoki als zoon van keizer Keikō, die op militaire campagnes werd gestuurd om opstandige gebieden te onderwerpen.
De verhalen rond Yamato Takeru combineren krijgshaftige moed, bovennatuurlijke bescherming en tragisch heldendom, waardoor hij een van de meest blijvende krijgersfiguren uit de vroegste Japanse literaire tradities werd.
Kuniyoshi toont een van de bepalende episodes uit zijn oostelijke veldtocht: het moment waarop de prins wordt ingesloten in een veld dat door zijn vijanden doelbewust in brand is gestoken.
De val van het brandende gras
Volgens de legende lokten Yamato Takeru’s vijanden hem naar een open veld met hoog gras en staken vervolgens de omliggende vegetatie aan alle kanten in brand.
Het vuur verspreidde zich vanuit alle richtingen naar hem toe en leek geen enkele ontsnappingsroute open te laten.
Kuniyoshi legt het gevaar op het dramatischste moment vast. Yamato Takeru staat tussen dicht gras en oprukkende vlammen, voorovergebogen terwijl hij met zijn zwaard een doorgang vrijmaakt.
Onder hem verschijnen vijandelijke figuren tussen de brandende vegetatie, terwijl kronkelende vlammen en de massa gras het hele landschap veranderen in een scène van beweging en gevaar.
Het Gras-Snijdende Zwaard
Voor het begin van zijn oostelijke veldtocht had Yamato Takeru van de priesteres Yamatohime bij het Ise-heiligdom het heilige zwaard Ame-no-Murakumo-no-Tsurugi ontvangen.
Toen hij door het vuur werd ingesloten, gebruikte hij het zwaard om het omliggende gras weg te snijden en ruimte rond zichzelf vrij te maken.
Hij gebruikte ook een vuurmaker die hem eerder was meegegeven, stak een tegenvuur aan en wist zo ongedeerd aan de val te ontsnappen.
Na deze episode werd het zwaard bekend als Kusanagi-no-Tsurugi — het “Gras-Snijdende Zwaard”.
Kusanagi en de Keizerlijke Regalia
Kusanagi-no-Tsurugi neemt een uitzonderlijke plaats in binnen de Japanse traditie.
Het zwaard wordt gerekend tot de Drie Heilige Schatten van Japan, samen met de heilige spiegel en het juweel van de keizerlijke regalia.
De associatie met Yamato Takeru en de episode van het brandende veld maakte het wapen tot veel meer dan alleen een zwaard: het werd onderdeel van de legendarische en heilige geschiedenis van de Japanse keizerlijke traditie.
Voor Kuniyoshi, wiens oeuvre herhaaldelijk beroemde krijgers, legendarische wapens en momenten van bovennatuurlijk drama onderzocht, vormde het verhaal ideaal materiaal voor een visueel krachtige prent.
Vuur als verbinding met Kagaribi
De verbinding tussen de Yamato Takeru-legende en Hoofdstuk Zevenentwintig van Het verhaal van Genji ligt in het motief van vuur.
De hoofdstuktitel Kagaribi verwijst naar open vuren of vuurkorven die voor verlichting worden gebruikt. Kuniyoshi verandert deze poëtische associatie in een intense krijgersscène die wordt gedomineerd door brandend gras.
Dit is kenmerkend voor het mitate-principe in Wakan Nazorae Genji: de verbinding berust niet op een letterlijke illustratie van de roman, maar op een intelligente visuele overeenkomst tussen de hoofdstuktitel en een ander verhaal.
Vlammen, gras en beweging
De compositie wordt gedomineerd door dicht, golvend gras en grote oranjebruine vlammen.
Yamato Takeru bevindt zich in het bovenste midden van de afbeelding en beweegt met uitgestrekt zwaard door het veld. Zijn rijk uitgewerkte kleding en uitrusting contrasteren sterk met de chaotische omgeving.
De gebogen grassprieten creëren bijna een doorlopend patroon over de achtergrond, terwijl de vlammen er in onregelmatige banen doorheen snijden.
Deze combinatie geeft de scène een sterk gevoel van urgentie, alsof zowel het vuur als het landschap zelf rond de centrale figuur in beweging zijn.
Een held in het centrum van de vlammen
Kuniyoshi plaatst Yamato Takeru boven de andere figuren, waardoor hij het onbetwiste middelpunt van de compositie wordt.
Zijn houding blijft beheerst en doelgericht ondanks het gevaar om hem heen. Met het zwaard in de hand verschijnt hij niet als passief slachtoffer van de val, maar als een krijger die actief zijn eigen ontsnappingsroute creëert.
Het contrast tussen de geconcentreerde figuur van de prins en de verwarring van de vijanden beneden versterkt het legendarische karakter van de episode.
Het verhaal van Genji
Het verhaal van Genji (Genji Monogatari) werd aan het begin van de 11e eeuw geschreven door hofdame Murasaki Shikibu.
Het is een van de fundamentele meesterwerken van de klassieke Japanse literatuur en wordt vaak omschreven als de eerste roman ter wereld.
In de vierenvijftig hoofdstukken onderzoekt het werk het hofleven, relaties, sociale status, schoonheid, herinnering, verlies en de emotionele wereld van de Heian-aristocratie.
Kuniyoshi benadert dit literaire monument door vergelijking in plaats van directe illustratie en gebruikt de afzonderlijke hoofdstuktitels als uitgangspunten voor historische, literaire en legendarische associaties.
Utagawa Kuniyoshi – Meester van de krijgersprent
Utagawa Kuniyoshi (1797–1861), geboren als Yoshisaburō in Edo, was de zoon van een zijdeverver en trad rond 1811 toe tot de Utagawa-school als leerling van Utagawa Toyokuni I.
Zijn doorbraak kwam met de serie uit 1827 over de 108 helden uit de Chinese roman Suikoden, waarmee hij zich vestigde als een van de grote ontwerpers van musha-e, oftewel krijgersprenten.
Kuniyoshi werd vooral beroemd om dramatische scènes met krijgers, legendarische helden, bovennatuurlijke wezens, geesten en monsters, terwijl hij ook zeer inventieve dierenprenten maakte.
Zijn werk wordt gekenmerkt door krachtige composities, dramatische beweging en een uitzonderlijk vermogen om complexe verhalen om te zetten in onmiddellijk leesbare visuele vertellingen.
Samen met Hiroshige en Kunisada wordt Kuniyoshi beschouwd als een van de laatste grote meesters van de ukiyo-e. Hij overleed in 1861 nadat hij een belangrijke generatie leerlingen had opgeleid, waaronder Tsukioka Yoshitoshi.
Musha-e – De Japanse krijgersprent
Musha-e zijn houtdrukken gewijd aan krijgers, veldslagen en legendarische helden.
Kuniyoshi werd een van de bepalende kunstenaars van het genre en beeldde zijn onderwerpen vaak af op momenten van buitengewoon gevaar, bovennatuurlijke confrontatie of heroïsche actie.
De legende van Yamato Takeru was bijzonder geschikt voor deze visuele taal. Een krijger omgeven door vlammen, gewapend met een van Japans beroemdste heilige zwaarden, stelde Kuniyoshi in staat beweging, legende en dramatisch landschap in één beeld te verenigen.
Nishiki-e kleurenhoutdruk
Het werk is een nishiki-e, een polychrome Japanse houtdruk.
De techniek vereiste meerdere gesneden houtblokken, met afzonderlijke blokken voor de belangrijkste contouren en verschillende kleurvlakken. Elk blok moest nauwkeurig worden geregistreerd om het uiteindelijke beeld te produceren.
De bewaard gebleven kleuren vormen nog altijd een belangrijk onderdeel van de visuele kracht van de prent, vooral de turquoise-blauwe achtergrond, de warme oranjebruine vlammen en de rode, crèmekleurige en blauwe details van Yamato Takeru’s kleding.
Uitgegeven door Ise-Yoshi, 1855–1856
Wakan Nazorae Genji werd in 1855–1856, tijdens de laatste jaren van de Edo-periode, uitgegeven door Ise-Yoshi.
De prent behoort daarmee tot de rijpe fase van Kuniyoshi’s carrière, toen zijn reputatie als een van de grote meesters van Japanse krijgersbeelden stevig gevestigd was.
De combinatie van klassieke literatuur, oude legende, de symboliek van een heilig wapen en dramatische musha-e-vormgeving is kenmerkend voor Kuniyoshi’s vermogen om historische en legendarische verhalen tot leven te brengen.
Provenance – Collectie van Dr. Eugen Milch
Deze prent komt uit de collectie van Dr. Eugen Milch (1889–1958), een Oostenrijkse arts en kunstenaar die uitgebreid door Europa en Azië reisde.
Milch diende tijdens de Eerste Wereldoorlog als medisch officier en reisde in de vroege jaren twintig veel tijdens gecombineerde studie- en schilderreizen. In 1924 trouwde hij met kunstenares Emma Bormann, en het paar bezocht datzelfde jaar Zweden. Samen met kunstenaar Oskar Bergman exposeerden zij meerdere schilderijen in Liljevalchs in Stockholm.
In 1937 reisde Eugen Milch samen met andere Oostenrijkse artsen op uitnodiging van de Chinese regering naar China. In 1938 werd hij directeur van een ziekenhuis in Beihai, China.
Na de Japanse bezetting van delen van de Zuid-Chinese kust, waaronder Beihai, verhuisde de familie Milch in 1941 naar Shanghai.
Eugen hielp later Britse troepen in China en kreeg daarvoor de Britse nationaliteit. Vervolgens reisde hij naar Japan om de gevolgen van de oorlog te bestuderen, en het is waarschijnlijk dat hij daar de huidige collectie Japanse houtdrukken verwierf.
Hij overleed in 1958 in Hongkong. De collectie ging vervolgens door vererving binnen de familie verder.
Originele antieke Japanse houtdruk
Dit is een originele antieke Japanse houtdruk (ukiyo-e), geen moderne reproductie of latere herdruk.
De prent dateert uit 1855–1856 en is een authentiek werk uit de late Edo-periode, met behoud van het papier, de pigmenten, de drukkenmerken en de natuurlijke veroudering van een originele Japanse houtdruk.
Zoals bij ieder werk op papier van deze leeftijd is lichte slijtage normaal en te verwachten. Zachte verkleuring van het papier, kleine plekjes of plooien, oppervlaktevervuiling en lichte gebruikssporen kunnen aanwezig zijn als onderdeel van de natuurlijke geschiedenis van een prent die ongeveer 170 jaar heeft overleefd.
Deze kenmerken zijn typerend voor authentieke ukiyo-e uit hun tijd en moeten worden beschouwd binnen de context van de ouderdom van het werk. Individuele conditienotities worden uitsluitend voor transparantie vermeld en betekenen niet dat de prent in slechte staat verkeert.
Conditie
De prent verkeert in goede algemene antieke conditie.
Er is slijtage overeenkomstig de leeftijd, enige oppervlaktevervuiling en er zijn hanteringsplooien. De kleuren zijn over het algemeen goed bewaard gebleven en behouden een aanzienlijke visuele kracht.
Bekijk de gedetailleerde foto’s zorgvuldig, aangezien zij een belangrijk onderdeel van de conditiebeschrijving vormen en papier, kleuren, marges en het bewaard gebleven oppervlak van dichtbij tonen.
De prent is individueel ingelijst en wordt compleet met lijst verkocht, klaar om op te hangen.
Belangrijkste kenmerken
- Kunstenaar: Utagawa Kuniyoshi (1797–1861)
- Serie: Wakan Nazorae Genji (和漢准源氏)
- Vertaling serietitel: Japanse en Chinese vergelijkingen voor de hoofdstukken van Genji
- Hoofdstuk: Hoofdstuk Zevenentwintig – Kagaribi (篝火, “Vuurkorven”)
- Onderwerp: Yamato Takeru ontsnapt uit een veld met brandend gras
- Legendarische figuur: Yamato Takeru no Mikoto (日本武尊)
- Zwaard: Ame-no-Murakumo-no-Tsurugi / Kusanagi-no-Tsurugi
- Literaire bronnen: Kojiki en Nihon Shoki
- Genre: Musha-e / krijgersprent
- Techniek: Nishiki-e polychrome houtdruk
- Afmetingen: Ca. 38 × 26 cm
- Uitgever: Ise-Yoshi
- Datum: 1855–1856
- Periode: Late Edo-periode
- Catalogusreferentie: Robinson S88.27
- Druk: Originele antieke Japanse houtdruk
- Provenance: Collectie van Dr. Eugen Milch (1889–1958)
- Latere provenance: Door vererving binnen de familie
- Conditie: Ouderdomsslijtage, oppervlaktevervuiling en hanteringsplooien; kleuren over het algemeen goed bewaard
- Presentatie: Individueel ingelijst
- Lijst: Inbegrepen – klaar om op te hangen
Een dynamische originele ukiyo-e uit de late Edo-periode van Utagawa Kuniyoshi, afkomstig uit de serie Wakan Nazorae Genji van 1855–1856, waarin hoofdstuk zevenentwintig van Het verhaal van Genji, “Kagaribi”, wordt verbonden met Yamato Takeru’s legendarische ontsnapping uit een brandend grasveld. Met het zwaard in de hand en omgeven door vlammen gebruikt de oude prins het wapen dat later bekend zou worden als Kusanagi-no-Tsurugi om zich uit de val te bevrijden, waardoor een krachtig beeld ontstaat van heroïsche actie en een van Japans beroemdste legendes rond een heilig zwaard. Uitgegeven door Ise-Yoshi, gecatalogiseerd als Robinson S88.27 en met provenance uit de collectie van Dr. Eugen Milch, brengt deze ingelijste originele prent klassieke literatuur, vroege Japanse legende en Kuniyoshi’s volwassen meesterschap van de krijgersprent samen.









