De maanzodiak geeft elk jaar de naam van een dier uit de Chinese folklore en vormt zo een terugkerend kalendersysteem. Deze dieren komen ook veel voor in de kunst en vormgeving van Oost-Azië, vooral in decoraties en afbeeldingen voor het nieuwjaar.
Een ivoren okimono van een hond met zijn puppy wordt tegen een effen achtergrond getoond.
Ontdek onze collectie netsuke.
Hoe de maanzodiak de jaren aanduidt
De maanzodiak is gebaseerd op de maankalender, die de cyclus van de maan volgt in plaats van de op de zon gebaseerde gregoriaanse kalender. In dit systeem krijgt elk jaar de naam van een dier uit de Chinese folklore. Het jaar zelf wordt zo aangeduid met een symbolisch wezen.
De vaste reeks van twaalf jaar
De dierjaren volgen een vaste volgorde die zich om de twaalf jaar herhaalt. Deze regelmatige reeks geeft de maanzodiak een stabiele structuur: elk dier keert op dezelfde plaats terug wanneer de cyclus opnieuw begint.
Deze manier om dieren aan jaren te koppelen kent een lange geschiedenis. Volgens het V&A gaat ze minstens terug tot de Han-dynastie, wat de diepe historische wortels van de maanzodiak laat zien.
Dieren in Oost-Aziatische kunst en vormgeving
De dieren van de zodiak blijven niet beperkt tot kalenders. Ze komen veel voor in Oost-Aziatische kunst en vormgeving, waarbij legenden en volksverhalen hun uitbeelding voeden. Ze zijn vooral gebruikelijk in nieuwjaarsdecoraties, wanneer het dier van het betreffende jaar een feestelijk motief wordt.
Varianten in Oost- en Zuidoost-Azië
Het zodiaksysteem ontstond in China en verspreidde zich over Oost- en Centraal-Azië. In de loop van de tijd ontwikkelden zich lokale varianten die populair bleven, onder meer in Japan, Zuid-Korea, Vietnam, Cambodja en Thailand, waar de viering van het maannieuwjaar de dierencyclus zichtbaar houdt in de seizoensgebonden cultuur.



